Edukira joan

Arrigorriaga ezagutu

​Arrigorriaga Bilboaldeko eskualdean dagoen herri bat da, Bizkaiko hiriburutik 9 kilometrora baino ez dago eta Bilbo eta Gasteiz eta, aldi berean, Gaztelako meseta lortzen dituzten komunikaio-biderik nagusienak bertatik igarotzen baitira.

Kokapena

​Arrigorriaga Bilboaldeko eskualdean dago, itsasoaren maila baino 60 metro altuago dagoen eremu konkordun batean kokaturik. Ibaiaren alde bietako lurra malkartsuetan Pastorekorta (585 m.) eta Arbolito (415 m.) mendiak, ezkerraldean, eta Artanda (547 m.), eskuinaldean, nabarmentzen dira.

 

Kokapenari zor dio herri industrial honek duen garrantzia. Izan ere, Bizkaiko hiriburutik 9 kilometrora baino ez dago eta Bilbo eta Gasteiz eta, aldi berean, Gaztelako meseta lortzen dituzten komunikaio-biderik nagusienak bertatik igarotzen baitira.

"Bere kokapen geografikoak ere eragin argia izan du biztanleriaren hazkundean eta 12.000 biztanle baino gehiago izatera iritsi dira, nahiz eta Eustatek urtarrilean egindako azken neurketan, 2025ean, pixka bat beherago geratu zen (11.680).

https://es.eustat.eus/ci_ci/municipal/datos_​​estadisticos/arrigorriaga_c.html​

 

Ondare historiko eta monumentala

Santa Maria Magdalena parrokia

IX. mendera arte jo beharko genuke bere sorreraz mintzatzeko. Gaur egun lehenengoz eraikia izan zeneko itxurarekin ez dauka antzik ere.

Luzeraz 106 oin ditu eta 42 zabaleraz. Egurrezko ganga bakarra dauka sabaian.

Esatekoa da aldare nagusiko irudia kalitate handikoa dela.

 

Abrisketako Done Peri baseliza

Abrisketako Done Peri ermitak erromanikoaren aurretiko estiloen aztarna arkitektonikoak ditu eta Bizkaiko zaharrena da (XII. mendearen hasierakoa).

Barnea angeluzuzena da, 7,34 x 5,25 m. dituena. Absidea kainoizko ganga batez hornituta dago. Sarrerako ateak, mendebalderantz ematen duenak, puntu erdiko arkua dauka, eta eskuineko ate-zangoan bisigodoa izan litekeen irudia dugu. Hegoaldeko horman estalita dagoen puntu erdiko arkua dago, beste garai batean, beharbada, tenplurako sarrera nagusia izango zena. Arku honen gainean landutako bi medailoi daude, giza irudiak ematen dutenak. Eraikingai gisa berriro erabilita, barruan hilarri erromatarren arrastoak aurkitu dira eta harearrisko bloke handi bat ere bai, irudi prerromanikoekin. Absideko leihoan ere dekorazio prerromanikoa ikusten da.

 

Landaederragako Kristo Santuaren baseliza

Lehenengoz eraiki zeneko data 1655ekoa da, nahiz eta, harrezkero, hainbat aldiz berreraiki izan den.

Goitik ikusita ez dauka forma jakinik: besorik gabeko gurutzearen itxurakoa da. Soiltasun handikoa da eta bere handitasuna da ezaugarririk deigarriena.

 

Andra Maria Magdalenaren zurlana

Nicolas Teitek egindakoa da, 1705. urtekoa. Egurrean egindako irudi honek balio artistiko handia dauka. Adierazkortasuna da bere ezaugarririk aipagarriena.

 

San Frantzisko Xabier eta Loiolako San Inazioren zurlanak

Andra Maria Magdalena elizako aldare nagusian dauden egurrezko bi zizel-lan dira, 1693an dataturikoak..

 

Kristo gurutzatuaren zurlana

Kristo Santuaren ermitan dago eta ermita hau lehenengoz eraiki zenekoa da (1655ekoa).

 

Lehengo Udaletxea

Urgoiti pasealekuan 1777an eraiki zen etxe hau eta, sute suntsigarri baten ostean, 1940.urtean berreraiki. 2011n utzi zion Udalari, eskola zaharreko egungo instalazioak estranronatu zirenean, eta fatxada ia osoa kontserbatu ondoren, 2021eko abenduan ireki zituen ateak Edurne Garitazelaia Kultur Etxeak.

 Dorretxeak

Ez dakigu hauen inguruko gauza handirik, XX.mendearen hasieran desagertu zirela baino. Euretariko batzuen izenen berri baino ez daukagu: Larrasko dorrea, Barrondokoa, Larrinagakoa, Lonbokoa (gaur Lonbo aretoa), Salduakoa (Markion), eta, azkenik, Agirrekoa.

Geografía

Gure udalerriaren kokaleku geografikoa, latitudez Iparraldera 43º 12’ 20”tan eta longitudez Ekialdera 0º 47’ 10”tara dago.

Arrigorriaga Bilboaldean dagoen herria da, Nerbioi ibaiaren joanean erdiko tartearen ertzetan zabaltzen den inguruan. 16,36 km2ko hedadura dauka. Kokatuta dagoen eremua ez da laua, gorabehera txikiduna baino, eta itsasoaren maila baino 60 m. altuago dago. Erliebe honen punturik garaienak, ibaiaren alde bietan, Pagasarriren hegoaldeko maldako Pastorekorta (585 m.) eta Arboliko (415 m.) mendiak dira, eta eskuineko ertzean Artanda mendia (547 m.). Orografía honen eraginez Nerbioia mehagunean txokotuta dago Arrigorriagatik pasatzean, eta, beraz, ez dauka lur-arlo estu eta lau bana baino ertz bietan.

Nerbioi ibaiak baturiko urak errekatxoetatik datozkio, batez ere Bentakoerreka eta Kubotik.

Iparraldean, Bilbo eta Basauri udalerriekin; hegoaldean, Ugao-Miraballes eta Zeberiorekin; Ekialdean Zaratamorekin, eta Mendebaldean Arrankudiaga eta Alonsotegirekin.

Kontsultatu hemen Arrigorriagako datu estatistikoak

 

Arrigorriaga isurialde atlantikoan dago kokatuta, eta klima mesotermikoa du, oso euritsua eta moderatua tenperaturei dagokienez. Klima epel hezea deitzen zaio, urtaro lehorrik gabe, edo klima atlantikoa. Klima honetan, Ozeano Atlantikoak eragin nabarmena du. Ozeanoko ur epelekin kontaktua izaterakoan, aire masen tenperaturak leundu egiten dira; ondoren, kostaldera iristerakoan, gaueko eta eguneko tenperatura bitartea oso arinak izatea eragiten dute aire masa horiek. 

EAEko isurialde atlantikoko euri kantitate handia orografiaren faktoreari zor zaio; izan ere, urteko prezipitazioen batez bestekoa 1.200 eta 2.000 mm-tik gorakoa izaten da.

Tenperaturei dagokienez, nolabaiteko moderazioa nabarmendu behar da, bereziki negu leunetan antzematen dena. Horrela, udak ere leunak diren arren, urteko batez besteko tenperaturak kostaldean lortzen ditu Euskal Herriko balio altuenak, 14ºC inguru. Udak freskoak izan daitezkeen arren, bero handiko tarte laburrak ere sor daitezke, eta tenperaturak 40ºC arteko gorakada izan dezake, batez ere udan.

Iturria: Euskalmet

Kontsultatu hemen hurrengo egunetarako iragarpena

 

Mende honetan zehar Arrigorriagako biztanleriak eten barik egin du gorantz, nahiz eta batzuetan geldoago joan. Astiro hazi zen aldikada baten ondoren (1940-45), bosgarren hamarkadan gorakada handia izan zuen, 4.646 biztanletik 8.142 biztanlera igaro zenean; hau da, biztanleria %80 hasi zen. Gaur egun 12.000Gorakada honek etorkin ugari eta biztanleria gaztea ekarri zuen.

Hazkundean alderdi bi azpimarratu beharko lirateke: Bizkaiko industrialdearen inguruan egotea eta komunikabide-sare egokiaren ondoan izatea.

Azken urte hauetan dezenteko kurban sartu da eta gaur egun, 2025eko urtarrileko datuetan 11.680 biztanle ditu.

Euskararen ezagutzari dagokionez, egoera eremuko beste udalerrien antzekoa da, baina apurka-apurka gora egin du.: euskaldunak biztanleria osoaren %41,75 (4.899) dira, erdi-euskaldunak %21,92 (2.572) eta erdaldunak %36,33 (4.264), Eusko Jaurlaritzak 2021ko erroldan harturiko datuekin eginiko ikerketa demolinguistikoaren arabera.

BIZTANLEAK (2025) EUSKALDUNAK (2021) IA EUSKALDUNAK ERDALDUNAK
11.680 Kop. % Kop. % Kop. %
4.899 41,75 2.572 21,92 4.264 36,33

Kontsultatu hemen Arrigorriagako datu estatistikoak

Auzoak

Auzoak orokorrean

​Gune nagusiari Arrigorriaga deritzo, eta horrelaxe deitu zaio udalerri osoari. Aipaturiko gune nagusi honi, orain dela gutxira arte, Arguia deitu izan zaio.

Arrigorriagako auzoak

Garrantzizko beste gune batzuk basauriak dira: Agirre, Martiartu, Larrasko eta Izartza; baita auzo hauek ere:

  • Abusu / La Peña
  • Atxukarro
  • Lamierreketa
  • Osasun eta Higiene auzoa
  • Barrondo
  • Goikiri
  • Kubo
  • Aixarte
  • Lupardo
  • Beretxa
  • Usila
  • Txako
  • Brisket

 

Jaiak

​Andra Mari Madalena. Arrigorriagako zaindariaren omenez. uztailaren 22an ospatzen da eta horren inguruan mota honetako jarduerak antolatzen dira: herri kirolak, nazioarteko jaialdi folklorikoa, lehiaketa gastronomikoak eta kultur, kirol eta denbora-pasarako hainbat jardu​era. Jaiak, udalak babestuta, UZTAILAK 22 jai batzorde elkarteak antolatzen ditu.

Madalenak apartez auzoeetan ere hainbat jaiak ospatzen dira: Lanbarketako jaiak (ekainaren 13an), Santa Isabel eta Olatxuko jaiak (uztailaren 4tik, Santa Isabel eguna, hurbilen dagoen asteburuan), Ollarganeko jaiak (irailaren lehenengo asteburuan).

 

Madalenak
Erromeriak
  • ​San Antonio: Izen bereko ermitan ospatzen da ekainaren 13an.
  • San Pedro eguneko erromeria: Jai eguna ez bada, ekainaren 29aren hurrengo igandean ospatzen da. Erromeria San Pedro ermitaren inguruan, Abrisketako landetan egiten da
  • Agate Deuna: Otsailaren 4an, Agate deunaren bezperan, adin guztietako abesbatzak kalera irteten dira abestera, makilak eskuan dituztela.
  • Kanporamartxo: Inauteri aurreko igandean Mendikosolobarrena eta Mintegi landetan familiak eta lagun taldeak elkartu egiten dira su inguruan taloa eta txorizoa jateko. Hau guztia girotzeko herriko musika eta hainbat jarduera daude.
  • Olentzero: Ohiturak agintzen duenez, abenduaren 24an, arratsaldean, gure umeak Olentzerorekin kantatzera kaleratzen dira eta ospakizunari txokolatada batekin ematen zaio amaiera.
  • Epifania: 1969. urtetik Errege Magoei harrera egiteko antzezlan hau ospatzen da. Urtarrilaren 5ean herriko 200 bat lagunek, umek zein helduk hartzen dute parte eta familia bereko belaunaldiak batzen ditu ospakizun honek.
Udaltzaingoa: 944 02 02 01
Gizarte zerbitzuak: 944 02 02 05
Kirolak: 946 71 10 21
Kultura: 946 71 23 61
Abusu Zentro Soziokulturala: 944 79 29 30